Οικονομικά Δεδομένα

Γεωργική παραγωγή και αγρο-διατροφή

Το σύστημα της αγροτικής παραγωγής αλλά και της διατροφής με αγροτικά προϊόντα στην Ελλάδα είχε σημαντικές απώλειες, βραχυχρόνιες αλλά και μακροχρόνιες, άμεσες και έμμεσες, τόσο λόγω της χρηματοοικονομικής κρίσης που γκρίζαρε την οικονομική ανάπτυξη μεταξύ 2008-2018 όσο και λόγω της κρίσης που εδραιώθηκε λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας Covid-19 μεταξύ 2019 έως και σήμερα. Έτσι, θεωρείται σχεδόν σίγουρο ότι οι επιπτώσεις της πανδημίας στην αγροτική παραγωγή αλλά κυρίως στο δαιδαλώδες σύστημα της αγρο-διατροφής θα μας ακολουθούν για πολλά χρόνια ακόμα. Πολύ εύστοχα αναφέρεται, σε έρευνα της Dianoesis, για τις επιπτώσεις της πανδημίας στην Ελληνική γεωργία και στην αγρο-διατροφή (Καραντινινής 2020), ότι οι βασικοί κίνδυνοι που εγκυμονούν αφορούν την ασφάλεια των τροφίμων και την επισιτιστική επάρκεια. Σχεδόν όλες οι κυβερνήσεις του σύγχρονου κόσμου έλαβαν περιοριστικά μέτρα που αποτέλεσαν τροχοπέδη στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες τροφίμων, στις μεταφορές των αγροτικών προϊόντων αλλά και στην μετακίνηση του εργατικού προσωπικού από πόλη σε πόλη και από χώρα σε χώρα Σε πολλά κέντρα αποφάσεων πολιτικής η σφραγίδα της πανδημίας στην αγροτική πολιτική ίσως μείνει ανεξίτηλη, κυρίως επειδή επιβεβαίωσε την επιλογή προς την αειφόρο ανάπτυξη. Μια τέτοια πολιτική είναι και η στρατηγική “Απ’ το Αγρόκτημα στο Πιάτο” (ΑΑΣΠ) της Ε.Ε (Καραντινινής 2020).

Τα οικονομικά της αγροτικής παραγωγής στην Ε.Ε με μια ματιά για την χρήση 2020.

Σύμφωνα με το δελτίο τύπου (newsrelease) της Eurostat (2020), η συνολική γεωργική παραγωγή στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρουσίασε αύξηση κατά 2,4% το 2019, με κύριο πρωταγωνιστή της αύξησης την ζωική παραγωγή. Τονίζεται ότι η αξία της γεωργικής παραγωγής περιλαμβάνει τις αξίες της φυτικής παραγωγής, της ζωικής παραγωγής και των «λοιπών ειδών», δηλαδή υπηρεσίες όπως π.χ. η μεταποίηση γεωργικών προϊόντων ή εργασίες με γεωργικές συμβάσεις και συγγενείς μη γεωργικές δευτερεύουσες δραστηριότητες όπως π.χ. ορισμένες αγροτουριστικές δραστηριότητες. Επιπλέον, η συνολική γεωργική παραγωγή στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθε σε 418,0 δισ. ευρώ σε βασικές τιμές του 2019 αυξημένες κατά 2,4% σε σύγκριση με το 2018. Διευκρινίζεται ότι ως βασικές τιμές ορίζονται οι τιμές παραγωγού από τις οποίες έχουν αφαιρεθεί οι φόροι επί των προϊόντων και έχουν προστεθεί οι επιδοτήσεις επί των προϊόντων. Επιπρόσθετα, το 2019, το ισοδύναμο με το αντίστοιχο 56,6% (ή 236,5 ευρώ δισ.) της αξίας της παραγόμενης γεωργικής παραγωγής δαπανήθηκε για ενδιάμεση ανάλωση (προϊόντα εισροής και υπηρεσίες), ενώ η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία (δηλαδή η αξία της παραγωγής μείον την αξία της ενδιάμεσης ανάλωσης) ήταν ισοδύναμη με το 43,4% (ή 181,5 δισ. ευρώ). Ο συνδυασμός της αύξησης της αξίας της αγροτικής παραγωγής και περιορισμένης αύξηση της ενδιάμεσης κατανάλωσης (+0,8%) οδήγησε σε ισχυρή αύξηση της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας (+4,5%) που παρήχθη από τη γεωργική βιομηχανία της ΕΕ το 2019 σε σύγκριση με το 2018. Πρωταθλήτρια, με 77,0 δισ. ευρώ (ή περίπου 18% του συνόλου της ΕΕ) το 2019 είναι η Γαλλία, ο οποία, είχε την υψηλότερη συνολική γεωργική παραγωγή μεταξύ των κρατών – μελών. Την Γαλλία ακολουθούν, η Γερμανία (58,2 δισ. ευρώ ή 14%), η Ιταλία (57,8 δισ. ευρώ ή επίσης 14%), η Ισπανία (51,7 δισ. ευρώ ή 12%), η Ολλανδία (29,1 δισ. ευρώ ή 7%), η Πολωνία (26,4 δισ. ευρώ ή 6%), η Ρουμανία (19,0 δισ. ευρώ ή 5%), η Ελλάδα (11,9 δις. ευρώ ή 3%) και άλλες χώρες. Επιπλέον, η Κύπρος παρουσίασε συνολική γεωργική παραγωγή ύψους 0,8 δις, ευρώ ή 0,1%.

Συγκρίνοντας τα επίπεδα αγροτικής παραγωγής της χρήσης 2019 με την προηγούμενη χρήση διαπιστώνεται ότι τα τρία τέταρτα των κρατών μελών της ΕΕ αύξησαν την αξία της γεωργικής παραγωγής τους. Η υψηλότερη αύξηση της γεωργικής παραγωγής καταγράφηκε στην χώρα της Λετονίας (+21,1%) και Εσθονίας (+16,1%). Αντίθετα, η αξία της γεωργικής παραγωγής μειώθηκε περισσότερο στη Σλοβενία (-3,3%) και Σλοβακία (-2,4%). Μεταξύ των κρατών μελών με τη μεγαλύτερη γεωργική βιομηχανία, η αξία του συνόλου των γεωργικών προϊόντων αυξήθηκε κατά 10,6% στη Γερμανία, ενώ μειώθηκε ελαφρά στη Γαλλία (-1,6%), την Ιταλία (-1,2%) και την Ισπανία (-0,9%). Τα παραπάνω στοιχεία παρουσιάζει συγκεντρωτικά η Eurostat στον παρακάτω πίνακα. Τονίζεται ότι τα παρακάτω στοιχεία έχουν συγκεντρωθεί από τις εθνικές αρχές των κρατών μελών της Ευρωπαϊκή Ένωση σύμφωνα με τη μεθοδολογία των Οικονομικών Λογαριασμών για τη Γεωργία (Κανονισμός 138/2044 Ε.Κ).

Εικόνα: Η οικονομία της αγροτικής παραγωγής στην Ε.Ε.

 

Στην συνολική Ευρωπαϊκή παραγωγή, κατά την σοδιά της χρήσης 2020 παρατηρήθηκαν  αυξήσεις για τα αγροτικά προϊόντα της σίκαλης, του λυκίσκου, της πατάτας, των χοίρων και του γάλακτος. Είναι γεγονός ότι μια αλλαγή τιμής ή μια αλλαγή στον παραγόμενο όγκο επηρεάζει την συνολική αξία της γεωργικής παραγωγής. Η αξία της φυτικής παραγωγής της ΕΕ αυξήθηκε κατά 1,8%, με τον όγκο να αυξάνεται κατά 2,2% και τις τιμές να μειώνονται κατά 0,3%. Η άνοδος οφείλεται κυρίως λόγω των αυξήσεων κατά 29,5% για το προϊόν της σίκαλης και της μελισίνας (meslin), κατά 23,5% για το προϊόν του λυκίσκου (hops) κατά 20,4% για τις πατάτες και 15,3% για το ελαιόλαδο. Αναφορικά με την ζωική παραγωγή στην Ε.Ε, παρατηρήθηκε αύξηση σε αξία κατά (+3,6%) το 2019 σε σύγκριση με το 2018, με τιμές αυξημένες κατά 3,5% και όγκο παραγωγής σταθερό. Η υψηλότερη τιμή το 2019 οφείλεται κυρίως σε αυξήσεις 14,6% για τους χοίρους, 3,2% για το γάλα και 1,8% για τα πρόβατα και τις κατσίκες, κυρίως ως αποτέλεσμα των αυξήσεων των τιμών.

Η ταυτότητα της γεωργικής παραγωγής στην Ελλάδα

Σύμφωνα με το από 24-06-2021 Δελτίο Τύπου της ΕΛ.ΣΤΑΤ με θέμα ετήσια γεωργική στατιστική έρευνα για την χρήση 2019 για τις καλλιεργούμενες εκτάσεις: Η συνολική καλλιεργούμενη γεωργική γη (αροτραίες καλλιέργειες, κηπευτική γη, μόνιμες καλλιέργειες και αγραναπαύσεις) κατά το έτος 2019 ανέρχεται σε 32.165,4 χιλιάδες στρέμματα. Οι βασικές ομάδες καλλιεργειών ανά έτος, όπως παρουσιάζονται στον Πίνακα 1 και στο Γράφημα 1, κατανέμονται ως εξής: − το 2019 το 52,8% της καλλιεργούμενης έκτασης (16.988,5 χιλ. στρεμ.) χρησιμοποιήθηκε για αροτραίες καλλιέργειες (καθαρή έκταση), το 1,9% (595,7 χιλ. στρεμ.) για κηπευτικές (καθαρή έκταση), το 33,8% (10.882,3 χιλ. στρεμ.) για μόνιμες καλλιέργειες και το 11,5% (3.698,8 χιλ. στρεμ.) ήταν αγραναπαύσεις, − το 2018 το 53,4% της καλλιεργούμενης έκτασης (17.195,6 χιλ. στρεμ.) χρησιμοποιήθηκε για αροτραίες καλλιέργειες (καθαρή έκταση), το 1,9% (618,9 χιλ. στρεμ.) για κηπευτικές (καθαρή έκταση), το 33,7% (10.851,0 χιλ. στρεμ.) για μόνιμες καλλιέργειες και το 11,0% (3.551,3 χιλ. στρεμ.) ήταν αγραναπαύσεις.

Πίνακας 1. Καλλιεργούμενη έκταση κατά κατηγορία καλλιέργειας

Οι μεταβολές της χρησιμοποιούμενης γεωργικής γης των σημαντικότερων (σε όρους κάλυψης επί του συνόλου της χρησιμοποιούμενης γεωργικής γης) ειδών καλλιεργειών που παρατηρούνται σε σύνολο Χώρας, όπως παρουσιάζονται στον Πίνακα 2 και στα Γραφήματα 3 και 4, είναι:

Πίνακας 2. Παραγωγή βασικών γεωργικών προιόντων

 

Γράφημα 3. Παραγωγή και ποσοστιαία μεταβολή βασικών γεωργικών προιόντων

− στις καλλιεργούμενες εκτάσεις με σιτάρι σκληρό, μείωση κατά 11,6% το 2019 σε σχέση με το 2018. Ειδικότερα, το 2018 και το 2019 καλλιεργήθηκαν 3.123,1 και 2.761,6 χιλ. στρέμματα αντίστοιχα, − στις καλλιεργούμενες εκτάσεις με αραβόσιτο, μείωση κατά 1,0% το 2019 σε σχέση με το 2018. Ειδικότερα, το 2018 και το 2019 καλλιεργήθηκαν 1.108,7 και 1.097,3 χιλ. στρέμματα αντίστοιχα, − στις καλλιεργούμενες εκτάσεις με βαμβάκι, αύξηση κατά 4,0% το 2019 σε σχέση με το 2018. Ειδικότερα, το 2018 και το 2019 καλλιεργήθηκαν 2.805,3 και 2.917,1 χιλ. στρέμματα αντίστοιχα, − στις καλλιεργούμενες εκτάσεις με αμπέλια (σύνολο), μείωση κατά 2,5% το 2019 σε σχέση με το 2018. Ειδικότερα, το 2018 και το 2019 καλλιεργήθηκαν 892,5 και 870,1 χιλ. στρέμματα αντίστοιχα, − στις καλλιεργούμενες εκτάσεις με πορτοκαλιές, αύξηση κατά 0,5% το 2019 σε σχέση με το 2018. Ειδικότερα, το 2018 και το 2019 καλλιεργήθηκαν 293,1 και 294,5 χιλ. στρέμματα αντίστοιχα, − στις καλλιεργούμενες εκτάσεις με ροδάκινα – νεκταρίνια, μείωση κατά 0,5% το 2019 σε σχέση με το 2018. Ειδικότερα, το 2018 και το 2019 καλλιεργήθηκαν 395,8 και 394,0 χιλ. στρέμματα αντίστοιχα, − στις καλλιεργούμενες εκτάσεις με ελαιώνες (σύνολο), αύξηση κατά 0,8% το 2019 σε σχέση με το 2018. Ειδικότερα, το 2018 και το 2019 καλλιεργήθηκαν 7.921,0 και 7.930,9 χιλ. στρέμματα αντίστοιχα.

Ειδικότερα, για την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, οι εκτάσεις καλλιεργειών και αγρανάπαυσης για την διαχειριστική περίοδο 2019 απεικονίζονται στον παρακάτω πίνακα:

Ειδικότερα, για τις Αροτραίες καλλιέργειες στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με προσανατολισμό στα σιτηρά, κριθάρι, βρώμη, σίκαλη, αραβόσιτο, ρύζι, σόργο και λοιπά:

Επιπλέον, για τις Αροτραίες καλλιέργειες στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με προσανατολισμό στα φασόλια, κουκιά, φακή, λαθούρι, ρεβίθια και μπιζέλια:

Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) διενήργησε κατά το 2021 την Απογραφή Γεωργίας-Κτηνοτροφίας με σκοπό τη συλλογή δεδομένων τα οποία συνθέτουν την εικόνα της ελληνικής γεωργίας και κτηνοτροφίας. Αφορά δε, τόσο στη διάρθρωση του γεωργικού και κτηνοτροφικού τομέα όσο και στον προσδιορισμό των βασικών χαρακτηριστικών και της δομής όλων των γεωργικών και κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων της χώρας. Ειδικότερα:

Στην ελληνική επικράτεια, κατά την χρήση 2020, η Χρησιμοποιούμενη Γεωργική Έκταση (ΧΓΕ) ανέρχεται σε 28.244.494,8 στρέμματα, μειωμένη κατά 18,8% σε σχέση με την απογραφή της χρήσης 2009. Από τις παραπάνω εκτάσεις, οι αροτραίες ανέρχονται στο 47,9 %, τα αμπέλια στο 2,1 %, οι δενδρώδεις σε 27,4%, τα θερμοκήπια στο 0,2% και οι υπόλοιπες εκτάσεις στο 22,4%. Ο αριθμός των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και της χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης στην Ελληνική επικράτεια έχει ως ακολούθως:

Στην Περιφέρεια ΑΜΘ, κατά την χρήση 2020, η Χρησιμοποιούμενη Γεωργική Έκταση (ΧΓΕ) ανέρχεται σε 3.092.124,2 στρέμματα, μειωμένη κατά 10,8% σε σχέση με την απογραφή της χρήσης 2009. Από τις παραπάνω εκτάσεις, οι αροτραίες ανέρχονται στο 80,2 %, τα αμπέλια στο 1,32,1 %, οι δενδρώδεις σε 27,4%, τα θερμοκήπια στο 0,2% και οι υπόλοιπες εκτάσεις στο 22,4%. Ο αριθμός των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και της χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης στην Ελληνική επικράτεια έχει ως ακολούθως:

Share: